5. Zdyscyplinowane myślenie

Zdyscyplinowane myślenie jest drugim obszarem modelu „Koła zamachowego”. Związany jest z dwiema koncepcjami: konfrontacji z wrogą rzeczywistością i Zasadą Jeża.

Konfrontacja z wrogą rzeczywistością

Każde z wielkich przedsiębiorstw przyjęło postawę odzwierciedlającą pewien paradoks, nazwany przez zespół Jima Collinsa Paradoksem Stockdale’a. Mówi on, że musisz zachować niezachwianą wiarę w to, że ostatecznie potrafisz i zdołasz zwyciężyć, bez względu na napotykane trudności i jednocześnie musisz być na tyle zdyscyplinowany, by stawić czoło nawet najbardziej niepomyślnym faktom i zmierzyć się z rzeczywistością, jakakolwiek by ona nie była.

Zasada Jeża

Ponad to przejście od przeciętnego do wielkiego wymaga przełamania klątwy podstawowych kompetencji. Fakt, że coś w danym momencie, stanowi podstawowy biznes organizacji, że działa w nim od lat lub nawet dziesięcioleci, wcale nie oznacza, że dana firma jest w tym najlepsza na świecie. A skoro nie może być najlepsza na świecie w swojej koronnej dziedzinie, nie może ona stanowić jej fundamentu. Należy ją wtedy zastąpić prostą koncepcją, inaczej zwaną Zasadą Jeża.

Podstawą Zasady Jeża, której autorami są Jim Collins i jego zespół badaczy, nie jest jakikolwiek, przypadkowy, prosty pomysł. Podstawowe różnice strategiczne pomiędzy badanymi przedsiębiorstwami, które odnosiły stały i długotrwały sukces, i które Collins nazwał „wielkimi” a porównywalnymi z nimi przedsiębiorstwami (które być może odniosły chwilowy sukces, jednak nie był on długotrwały) leżą w dwóch fundamentalnych cechach:

  1. Wielkie przedsiębiorstwa tworzyły swoje strategie w oparciu o głębokie zrozumienie trzech elementów, które zespół Jima Collinsa nazwał kręgami.
  2. Wielkie przedsiębiorstwa zrozumienie tych elementów przekładały na stworzenie prostej, jasno sformułowanej koncepcji, która kierowała ich wszystkimi wysiłkami.

Trafność tej prostej, jasno sformułowanej koncepcji wypływa z pełnego zrozumienia idei zawartych we wspólnej części trzech przecinających się kręgów, w której zawarta jest odpowiedź wspólna dla 3 fundamentalnych pytań:

  1. Krąg 1 – w czym możesz być najlepszy na świecie (i co równie ważne, w czym nie możesz być najlepszy na świecie)? Co ciekawe, działalność, w której możesz być najlepszy na świecie, wcale nie musi się pokrywać z Twoją obecną podstawową działalnością. Wręcz może się okazać, że to czym się w danej chwili zajmujesz, wcale nie jest obszarem, w którym możesz stać się bezkonkurencyjny.
  2. Krąg 2 – co przynosi korzyści materialne (jaki jest ekonomiczny motor Twoich działań)? Wszystkie przebadane przez zespół Collinsa wielkie przedsiębiorstwa dążyły do znalezienia sposobu, by jak najwydajniej wygenerować stały i wysoki przypływ gotówki i zyski. Było to szczególnie widoczne we wskaźniku, jaki stosowały – zysk przypadający na x, gdzie x był odbiciem aspektu ich działalności mającego największy wpływ na ich wyniki.
  3. Krąg 3 – co jest Twoją największą pasją? Uwaga! Idea ta nie polega na stymulowaniu pasji, ale na jej prawdziwym odkryciu.

A co się dzieje, jeśli spełnione są tylko dwa z powyższych elementów?

  • jeśli pracujesz z pasją i robisz to doskonale, brakuje jednak wyników finansowych – brzmi to raczej jak uprawianie hobby,
  • jeśli pracujesz z pasją i odnosisz sukcesy finansowe, jednak wciąż nie wiesz czym jest lub mogłaby być Twoja doskonałość – prawdopodobnie ciągle się martwisz o to jak odróżnić się od konkurencji…
  • jeśli doskonałość to Twój znak rozpoznawczy (wnosisz wartość w życie swoich klientów) a pieniądze same wchodzą Ci do kieszeni lecz brakuje Ci pasji – jesteś na prostej drodze do frustracji i wypalenia zawodowego….

Zasady Jeża nie da się sformułować ani naprędce, ani w oderwaniu od 5 pozostałych koncepcji składających się na model „Koła zamachowego”.

Jej odkrywanie można porównać do uprawy bambusa. Przez kilka lat po wrzuceniu nasienia wydaje się, że nic się nie dzieje. Jednak doświadczony ogrodnik wykazuje największą troskę i cierpliwość. Wie bowiem, że to tylko pozory. Głęboko w ziemi właśnie rozwija się fundamentalny dla przedsięwzięcia system korzeniowy. Świat o jego sile i możliwościach dowie się dopiero za parę lat. Kiedy pęd przebije ziemię, postronnym świadkom będzie się wydawało, że pojawił się nie wiadomo skąd. A on zadziwi ich jeszcze bardziej… bp na ich oczach osiągnie pełnię swojego potencjału w ciągu zaledwie 30-45 dni!

Osoby i firmy, które doszły do swojej Zasady Jeża mówią zazwyczaj o 2-3 latach intensywnego procesu. Stawiania sobie niezliczonych pytań i konfrontowania się z „wrogą rzeczywistością”. W moim przypadku było to ok. 4 lat. Absolutnym przełomem stała się odpowiedź, czy raczej akceptacja odpowiedzi, na pytanie o to w czym nigdy nie będę doskonała, choć włożyłam w to mnóstwo czasu, wysiłku i pieniędzy. Z jednej strony bolało. W końcu żegnałam się z tym, co dotychczas uznawałam za Świętego Graala mojej kariery. Z drugiej – poczułam olbrzymią ulgę. Nagle dostrzegłam, jak na tacy, to wszystko co dawało mi od zawsze olbrzymie poczucie satysfakcji i spełnienia.