1. Zasada Jeża

Zasada Jeża* to w skrócie prostota i konsekwencja. Polega na przyjęciu w zarządzaniu prostego i jednocześnie właściwego fundamentalnego założenia, które później stanowi podstawę i punkt odniesienia wszystkich działań i decyzji.

Nazwa odwołuje się do eseju Isaiaha Berlina pt. „Lis i jeż”, który z kolei odniósł się do starożytnego przysłowia greckiego Lis wie wiele rzeczy, ale jeż wie jedną, za to ważną, rzecz.

Isaiah Berlin podzielił ludzi na dwie grupy – lisy i jeży. Według jego koncepcji ludzie-lisy dążą do wielu celów  dostrzegając całą złożoność świata. Jednocześnie są bardziej roztargnieni, zdekoncentrowani i niekonsekwentni, ponieważ próbują działać na wielu poziomach.

Ludzie-jeże natomiast upraszczają złożony świat i zawężają jego wyjaśnienie do jednej naczelnej idei, podstawowej zasady lub koncepcji, która wszystko łączy i wszystkim kieruje. Skomplikowane wyzwania i dylematy sprowadzają do prostych, wręcz uproszczonych, zasad. To, co nie jest bezpośrednio z nimi powiązane, przestaje mieć dla nich znaczenie.

Jeże wcale nie są głupie ani prostackie. Charakteryzuje je przenikliwość i intuicja, dzięki którym to, co złożone potrafią sprowadzić do podstawowych elementów. Dostrzegają to, co najważniejsze i na tym koncentrują całą swoją uwagę. Ich przedstawicielami są m.in. Albert Einstein czy Adam Smith.


* Jest to jedna z 6 koncepcji składających się na model „Koła zamachowego” stworzony przez Jima Collinsa i jego zespół podczas pracy nad czynnikami trwałego rozwoju i zwycięstwa firm. Na model składają się 3 obszary: zdyscyplinowanych ludzi, zdyscyplinowanego myślenia i zdyscyplinowanego działania. Z kolei każdy z nich związany jest z dwiema kluczowymi koncepcjami. Założenia badania oraz opis całego modelu został podsumowany w książce „Od dobrego do wielkiego”.