2. Model „Koła zamachowego”

Model „Koła zamachowego”, którego jednym z elementów jest Zasada Jeża powstał w wyniku pięcioletnich badań. Podstawą metody badania Jima Collinsa i jego zespołu był systematyczny proces zestawiania ze sobą przykładów udanych transformacji z przedsiębiorstwami, którym się to nie udało i poszukiwanie odpowiedzi na pytanie o to, co je różni.

Przez pierwsze 6 miesięcy badacze, za pomocą analizy finansowej, poszukiwali spółek które spełniały następujące kryteria:

  • przez 15 lat ich łączna stopa zwrotu była równa lub niższa od oferowanej przez rynek ogólny,
  • w pewnym momencie nastąpił punkt zwrotny,
  • po którym stopa zwrotu przynajmniej trzykrotnie przewyższała tę oferowaną przez rynek ogólny przez kolejne 15 lat,
  • firma musiała swoje wyniki osiągać niezależnie od branży w jakiej działała.

Przyjęty okres 15 lat służył wyeliminowaniu wszelkich sezonowych hitów i szczęśliwych trafów, a także upewnieniu się by czas obserwacji był dłuższy niż średni okres kierowania firmą przez jednego prezesa.

Wybór trzykrotnego przebicia rynku ogólnego gwarantował przekroczenie wyników najbardziej znanych wielkich firm. Dla porównania wspólny portfel takich spółek jak: 3M, Boeing, Coca-Cola, GE, Hewlett-Packard, Intel, Johnson&Johnson, Merck, Motorola, Pepsi, Procter&Gamble, Walmart i Walt Disney był lepszy tylko 2,5 raza od rynku ogólnego.

Ostatecznie z listy Fortune 500 publikowanej w latach 1965-1995 zespół wybrał 11 firm, które z dobrych rozwinęły się w wielkie. Drugą grupę stanowiły firmy bezpośrednio porównywalne (także 11), czyli takie, które działały w tej samej branży co przedsiębiorstwa po transformacji z dobrych w wielkie, a po drugie miały podobne środki i możliwości, jednak nie udało im się dokonać skoku wielkości. Trzecią grupę stanowiło 6 przedsiębiorstw, którym udało się osiągnąć bardzo dobre wyniki, ale jedynie w krótkim okresie, po którym nie zdołały dotrzymać kroku wielkim przedsiębiorstwom.

W kolejnym etapie dokonano dokładnej analizy każdego z 28 przypadku. Badacze zebrali wszystkie artykuły opublikowane na temat wybranych przedsiębiorstw w ciągu poprzedzających 50 lat. Podzielili materiał na takie kategorie jak: strategia, technologia, przywództwo itp. Następnie rozmawiali z dyrektorami wielkich przedsiębiorstw z okresu ich transformacji. Dokonali także dokładnej analizy jakościowej i ilościowej wielu aspektów badanych podmiotów, m.in.

  • dokonywanych przejęć,
  • poziomu wynagrodzeń, jakie otrzymywali najważniejsi dyrektorzy tych firm,
  • strategii biznesowych,
  • kultury organizacyjnej,
  • grupowych zwolnień,
  • stylu zarządzania,
  • wyników finansowych
  • oraz zmian w kierownictwie.

Każda z przedstawionych w modelu koncepcji jest zmienną odnoszącą się do wszystkich badanych doskonałych przedsiębiorstw, jednocześnie dotyczącą mniej niż jednej trzeciej przedsiębiorstw z grupy porównawczej. Jeśli któraś z odkrytych cech nie spełniała tego warunku, nie była brana pod uwagę.

Wypracowany przez Collinsa model „Koła zamachowego” wyraźnie wskazuje, że przemiana zachodzi w wyniku procesu konstruowania, po którym następuje przełom. Całość zaś odbywa się w trzech obszarach:

  • zdyscyplinowanych ludzi,
  • zdyscyplinowanego myślenia,
  • zdyscyplinowanego działania.